Edirnekapı Mihrimah Sultan Camii
Mihrimah Sultan Camii; İstanbul Suriçi Fatih Edirnekapı Fevzi Paşa Caddesine cepheli olarak 1562- 1565 yıllarında Kanuni Sultan Süleyman tarafından kızı Mihrimah Sultan için Mimar Sinan’a yaptırılan külliyenin ana yapısıdır. Bizans döneminde inşa edilmiş surlara bitişiktir. Mihrimah Sultan külliyesi, cami, medrese, sıbyan mektebi, hamam, türbe ve arasta dükkanlarından meydana gelir. Külliyenin yapıldığı alan Suriçi’nin önemli tepelerinden biridir. Kanuni Sultan Süleyman kızı için İstanbul’da iki ayrı yerde külliyeler yaptırmıştır. Bunlardan biri Edirnekapı’da diğeri ise Üsküdar sahilindedir. Mihrimah Sultan aynı zamanda Sadrazam Rüstem Paşa’nın da karısıdır.
CAMİNİN BANİSİ

Sultan, 21 Mart 1522 tarihinde doğmuştur. 10. Osmanlı padişahı Kanuni Sultan Süleyman’ın Hürrem Sultan’dan doğan kızıdır. 25 Ocak 1578, İstanbul tarihinde vefat etmiştir. Süleymaniye Camii türbesine gömülmüştür. 1522'de, Osmanlı padişahı Sultan I. Süleyman ile eşi Hürrem Sultan'ın Mehmet'den sonraki ilk çocuğu olarak dünyaya geldi. Mihrimah Sultan'ın doğumundan 2 yıl sonra da Hürrem Sultan, Sultan I. Süleyman'ın ölümünden sonra yerine geçecek olan diğer çocuğu II. Selim'i dünyaya getirdi. 1539'da 17 yaşındayken Diyarbekir Beylerbeyi Rüstem Paşa ile evlendirildi. Düğün töreni iki küçük erkek kardeşi Beyazıt ve Cihangir'in sünnet düğünüyle birlikte At Meydanı'nda şölenlerle kutlandı. Rüstem Paşa bu evlilikten sonra sadrazam oldu ve 1544-1561 yılları arasında 2 yıllık bir süre hariç kesintisiz sadrazamlık yaptı. Bu evlilikten 1541'de bir kız çocukları dünyaya geldi. Daha sonra 1545’te Murat beyi ve 1547 de Mehmet beyi dünyaya getirdi.

Mihrimah Sultan yaşamı boyunca devlet işlerinde çok söz sahibi oldu. Babasını Malta'ya sefer düzenlemeye ikna etmek için kendi parasıyla 400 gemi yaptıracağına söz verdiği bile söylenir. Annesi Hürrem Sultan gibi Lehistan kralı II. Zygmunt August'la yazışmalar yaptı. Çok büyük bir servet sahibi oldu. 1540-1548 yılları arasında Mimar Sinan İstanbul'un Üsküdar ilçesinde cami Üsküdar İskele Camii, medrese, ilkokul ve hastaneden oluşan büyük bir külliye yaptı. Ayrıca 1562-1565 yılları arasında yine Mimar Sinan İstanbul'un Edirnekapı semtinde cami, çeşme, hamam ve medreseden oluşan Mihrimah Sultan Camii ve külliyesini yaptı. Annesi 1558'de öldükten sonra babasına annesinin oynadığı danışmanlık rolünü oynadı. 1566'da babası öldükten sonra yerine geçen erkek kardeşi II. Selim'in saltanatı boyunca da danışmanlığını sürdürdü. Anneleri Hürrem Sultan ölmüş olduğu için kardeşi için adeta bir Valide Sultan rolünü oynadı. Mihrimah Sultan 1578'de yeğeni Sultan III. Murat'ın saltanatı sırasında öldü ve babası Sultan I. Süleyman'ın Süleymaniye Camii'ndeki türbesinde babasının yanı başında gömüldü.

MİMARİ YAPI

Caminin mimari planı bir dikdörtgendir. Tüm Osmanlı klasik dönem camileri gibi merkezi kubbelidir. Merkezi kubbe altı ayak ile taşınmaktadır. Yanlardaki üst mahfilleri taşıyan ikişer sütun bulunur. Üst kat mahfilleri merkezi mekanın üç yanını çevirir. Üst kat mahfillerinin kuzey ve güneyde olanı üçer kubbe ile örtülmüştür. Kubbe yüksekliği 37 metredir. Caminin minber ve mihrap işçiğindeki estetik zarafet olağan üstüdür. Caminin son cemaat yeri sekiz mermer ve granit sütunla taşınan yedi kubbe ile örtülmüştür. Caminin dikdörtgen planı dikkate alındığında son cemaat yeri ikinci bir dikdörtgen oluşturur. Bu dikdörtgen plan caminin kuzey ve güneyinde birer kubbelik çıkıntı meydana getirir. Bu çıkıntılar caminin görsel zenginliğine hizmet eder. Cami inşa geleneğinde olduğu üzere caminin minaresi girişin güneyindedir.

Camii 1894 depreminde ağır bir tahribat geçirmiştir. Her ne kadar aslına uygun bir tamirat olsa da Camide aslına uygun kalem işi kalmamıştır. Cumhuriyet devri İstimlakların da ise Arasta çarşısındaki dükkanların bir çoğu yıkılmıştır. Bazı Osmanlı camilerinde Caminin iç avlusu cami avlusu dışında başka fonksiyonlara da ayrılmıştır. Bu yapıda da bu durum görülür. Medrese odaları cami avlusunda yer alır. Külliyenin yapıldığı alan tepe olmasına karşın, Mimar Sinan burada caminin kotunu yukarıda tutmuştur. Dükkanlar Feyzi Paşa Caddesine cepheli olmasına karşın, cami iç avlusu ve harimin bulunduğu ana mekan Fevzi Paşa caddesinden 3-4 metrelik bir merdivenle cami kotuna çıkılır Buna benzer uygulamalar Üsküdar Mihrimah caminde, Eminönü Rüstempaşa caminde ve Kadırga Sokollu Mehmet Paşa camilerinde görülür.

Camiler

Turan Aknc Kitaplar