Eminönü Mercan Sadrazam Ali Paşa Camii
AÄŸa Mescidi veya Yakup AÄŸa Mescidi diye de bilinen Ali PaÅŸa Mescidi, İstanbul Suriçi Beyazıt İstanbul Üniversitesi merkez binası avlusunun güney doÄŸu kapısının karşısında, Mercan Caddesi ile Fuat PaÅŸa Caddesi'nin kesiÅŸtiÄŸi köşededir. Banisi, eski saray AÄŸası Yakup AÄŸa'dır. Kabri, Eyüp Otakçılar'da hamam civarındaki Ak Türbe karşısında, kendi hayrı olan mektebin avlusundadır Mezar taşındaki vefat tarihi 1547 görülmektedir.. Bu itibarla mescit, bundan önceki bir tarihte yapılmış olmalıdır.  Birinci Dünya Savaşı yıllarında Harbiye Nezareti olan ÅŸimdiki İstanbul Üniversitesi Merkez binası, daha önce Serasker kapısı, çevresindeki geniÅŸ avlu da askerin tören ve talim alanıydı. Vaka-i Hayriye'den önce ise burada "Eski saray" diye anılan büyük ve tarihi bir saray bulunmaktaydı. Eski saray'da ölenlerin cenaze namazları bu AÄŸa Mescidinde kılınırdı. Cenaze hizmetleri de mescidin imamlarına tahsis edilmiÅŸti.

AÄŸa Mescidi, daha sonra bir yangında harap olmuÅŸ ve ÅŸimdi dış giriÅŸ kapısının sağında bulunan kitabesinde de belirtildiÄŸi üzere Sadrazam Ali PaÅŸa tarafından 1869 tarihinde inÅŸa edilmiÅŸtir. Sultan Abdülaziz döneminde yapılan camiler üslubunda fevkani kagir,  sekiz köşeli ve tek kubbeli olarak yeniden inÅŸa edilmiÅŸtir. Minberini Sultan III. Murat'ın annesi Nurbanu Valide Sultan koydurmuÅŸtur. Altında sebili de bulunan camiin mimarı İtalyan Bariori'dir. O zamanlar hizmetine karşılık olarak Ali PaÅŸa'ya devlet hazinesinden Fuat PaÅŸa Caddesi üzerinde muhteÅŸem bir saray yaptırılmıştı. PaÅŸa'ya içinde oturması nasip olmayan bu saray bir ara Mercan İdadisi, sonra Erkan-ı Harbiye-i Umumiye dairesi olmuÅŸ ve Mercan yangınında yanmıştır. Enkazı 1946 yılında kaldırılan harabesi, halk arasında "Yanık Saray" diye anıla gelmiÅŸtir.  Ali PaÅŸa Camii de, büyük Mercan yangınında tekrar yanmış ve 37 yıl harap kaldıktan sonra 1949 yılında baÅŸlayan restore çalışmaları 1953 yılında tamamlanarak ibadete açılmıştır.  Yapının mimari üslubu Barok’tur. Melez bir mimarinin ürünü olan yapıda, sanat deÄŸeri olarak tek parça Yesari-zade Mustafa İzzet Efendi'nin kaleminden çıkmış olan kitabesidir. Tek ÅŸerefeli bir minaresi vardır. Camiin alt katında, eskiden sebil olan yerde ÅŸimdi dört adet dükkan bulunmakta ve bunların kirası Vakıflar tarafından alınmaktadır.

Suriçi Mescitleri

Turan Akýncý Kitaplarý