Eyüpsultan Darüssaade Ağası Hacı Beşir Ağa Türbesi
Darüssaade Ağası Hacı Beşir Ağa Türbesi; İstanbul Surdışı Eyüp Sultan Camii avlusu, Eyüp Sultan Türbesi girişi, 134. ada, 15. parselde yer almaktadır. Hacı Beşir Ağa on sekizinci asırda, Osmanlı Sarayı’na hakim olan en nüfuzlu saray mensuplarındandır. 17. yy. ortalarında doğmuştur. Küçük yaşta zenci köle olarak İstanbul’a getirildi ve Kızlar Ağası, Yapraksız Ali Ağa’nın yanında yetişti. Daha sonra Padişah Muhasibliği görevine getirildi. 1705 yılında Saray Hazinedarı oldu. 1713 yılında Darüssaade Ağası Süleyman Ağa ile birlikte, önce Kıbrıs’da, sonra da Mısır’da ikamet etmesi mecbur edildi. Bir süre sonra Şeyhülharemlik makamına tayin edildi. 1717 senesinde İstanbul’a geldi ve Darüssaade Ağası oldu. On üç yıl Sultan III. Ahmet, onaltı yıl da Sultan I. Mahmut devrinde Darüssaade Ağalığı görevini sürdürdü. Hacı Beşir Ağa, 1746 yılında vefat etti. Vazifesi sırasında çok başarılı olan Hacı Beşir Ağa ilim ve maarif sahiplerini himaye etmiştir. Birçok hayratı vardır. Bab-ı Ali’ye yakın caminin yanındaki, cami, medrese, tekke, çeşme, kütüphane yaptırmıştır. Eyüp semtinde; bir medrese, kütüphane ve çeşme, Fatih, Beşiktaş, Kocamustafapaşa, Fındıklı, Üsküdar ve Sarıyer’de çeşmeler, Medine’de; bir mektep ve sebil yaptırmıştır. Kendi yaptırdığı Bab-ı ali yakınındaki cami yanındaki kütüphaneye ve Eyüp’deki kütüphanesine bin beş yüzden fazla kitap vakfetti. Ayrıca ilk matbaanın kurulmasında önemli bir rolü vardır. İbrahim Müteferrika, İstanbul’da ilk matbaayı açtı ve kağıt fabrikasının da Yalova’da açılmasını gayret etti. Bu fabrika için en uygun yer Hacı Beşir Ağa’nın çiftliği idi. Hacı Beşir Ağa, çiftliğini bu iş için seve seve vakfetti.
Hacı Beşir Ağa Türbesi, Eyüp Sultan Camii’nin şadırvan avlusunu, iç avluya bağlayan büyük kapının tarafındadır. Kemerli kapısı iç avluya açılmakta olup, büyük hacet penceresi ise iç avlu tarafındadır. Bu pencerenin, iç tarafındaki iki yan duvarına bir sebil yapılmıştır. Türbenin arka tarafındaki hazireye bakan kısmında iki pencere vardır. Sol tarafta ise Sultan II. Osman’ın[3] annesi olan Mahfiruz Haseki Sultan’ın yaptırdığı cüzhane bulunur. Türbenin içi çok sadedir. Ahşap sanduka puşîdelidir. Türbenin kapısının üzerinden başlayan ve sol tarafındaki hacet penceresi üzerinde de devam eden, üç satır halinde yazılmış kitabesi vardır. Bu kitabede şunlar yazılıdır;

“Aga-yı mesned-i dar’üs-sa’âdei sâbık

Beşir Ağa’yı melek haslet kerem fermâ

Virüb sinin kesire o sadre revmâk u zîb

Mekârimiyle halayıkdan itdi celb-i du’â

Cihânın eyledi terk izz ü câhını âhir

Çû bildi bâki değildir sa’âdet-i dünyâ

Olunca âzim-i râh-ı bakâ hulûsunu gör

Cıvar-ı Hazret-i Hâlid ki menzil oldu ana

Cenâb-ı Hazret-i Hakk afv idüb cerâmini

Makâmın eyliye firdevs-i hem-demin havrâ

Du’a idüb didi bir bendesi ana târih

Beşir’e zîr-i Livâi Resûl ola mevâ

1746

Türbede, Hacı Beşir Ağa tek başına yatmaktadır. Türbe ziyarete açıktır. Türbeleri Koruma ve Yaşatma Derneği tarafından onarılarak, 1997 yılının Ocak ayında halkımızın ziyaretine açılmıştır.

Osmanlı Türbeleri

Turan Aknc Kitaplar