Laleli Sultan III. Mustafa Camii
Laleli Sultan III.Mustafa Camii; İstanbul Suriçi Aksaray Laleli Ordu Caddesine cepheli 1760-1763 yılları arasında Sultan III. Mustafa tarafından Mimar Tahir Ağa’ya yaptırılan Barok stildeki külliyenin ana yapısı olarak inşa ettirilmiştir.
Caminin adı Sultan III. Mustafa'nın velisi saydığı Laleli Baba'nın ismini bu ibadethaneye vermesinden gelir. Laleli külliyesi camii, imaret, türbe, sebil, muvakkithane, hamam, kervansaray ve dükkanlardan oluşmaktadır. Külliye kompleksi 1783 yılındaki bir yangında tahrip oldu ve kısa bir süre sonra onun tamamlanmasıyla cami yeniden derhal inşa edildi. 1911 yılındaki yangın medreseyi ve onu takip eden yol yapım çalışmaları ise caminin diğer pek çok ek yapılarını tahrip etti. Caminin hamamı yıkılmıştır. Caminin inşasına dönemin baş mimarı Hacı Ahmet Ağa'nın başlamıştır. Mimar Mehmet Tahir Ağa ise inşaatı tamamlamıştır. Külliye cadde kotuna göre 3-4 metre yüksekliğinde bir platformda oturur.

CAMİNİN BANİSİ

Sultan III. Mustafa, 1717 yılında doğmuştur. 26. Osmanlı padişahı ve 105. İslam halifesidir. Babası Sultan III. Ahmet, annesi Emine Mihr-i-Mah Sultan'dır. Babasının 1730'da padişahlıktan çekilmesinden sonra yirmi yedi yıl kafes hayatı yaşamıştır. Amcasının oğlu III. Osman'ın ölümü üzerine 1757'de tahta geçmiştir. Başa geçtikten sonra sadrazam Koca Ragıp Paşa'yı görevde bıraktı. Mali durumu düzeltmek için sarayın giderlerini azalttı ve yolsuzlukların üzerine gitti ancak başarılı olamadı. Orduda topçu sınıfını düzeltmek için Baron de Tott'a "Sürat topçuları" adında askeri bir birlik kurdurdu. Rusların 1770'te Çeşme'de Osmanlı donanmasını yakmaları üzerine yeni bir donanma hazırlanmasına çalıştı. Bu donanmanın subaylarını yetiştirmek üzere okul kurdu. Laleli Camii'ni yaptırdı. Ayrıca depremde yıkılan Fatih Camii'ni yeniden yaptırdı. Saltanatının son dönemine 1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı hakim oldu. Sultan III. Mustafa ordusunun zayıflığını bilmekle beraber II. Katerina döneminde Rusya'nın Lehistan'a yaptığı müdahaleler yüzünden Rusya'ya karşı savaş ilan etti. Savaş sırasında Baltık Denizi'nden yola çıkan Rus Donanması Çeşme'de Osmanlı donanmasını yaktı. Sultan III. Mustafa savaşı bitirmek için girişimlerde bulundu ancak başarılı olamadı. Savaş sürerken öldü. Laleli de kendi yaptırdığı Laleli Külliyesi’nin içindeki Sultan III. Mustafa Türbesi'nde yatmaktadır.

MİMARİ YAPI

Caminin mimari planı bir merkezi ana kubbe ve onu taşıyan sekiz ayakla tasarlanmıştır. Barok üslupta, kare planlıdır. Mihrap dış cepheye çıkıntılıdır. Çevresi 6 yarım kubbeden oluşmuştur. Kubbenin dış çapı 12,5 metre ve kubbenin dış yüksekliği ise 24,5 metredir. Caminin hünkar mahfeli solda yer alır. İç avlu 14 sütunla taşınan 18 kubbeli bir revaktır. Caddeden iki kapıyla avluya girilir. Tek şerefeli iki minaresi vardır. Şadırvanı 8 sütunludur. Caddedeki kapı 1950'lerde yol sebebiyle geri çekilmiştir. Caminin girişi merdivenlidir. Sebili bronzdan yapılmıştır. Hamamı yıktırılmış, caddedeki cephesine ek dükkânlar yapılmıştır. Caminin kapısının üst başında 1827 tarihli bir kitabe bulunmaktadır.

Caminin yanındaki Sultan III.Mustafa Türbesinde Sultan III. Mustafa ve oğlu Sultan III. Selim'in mezarları bulunur.Ayrıca türbede Heybetullah, Mihrimah, Mihrişah ve Fatma Sultanlar medfundur.

Camiler

Turan Aknc Kitaplar